आयुष्यावर लिहू काही

ऐकणं ही देखील एक मोठी माणुसकी आहे…सुनिल पुणेTM 9359850065. या जगात बोलणारे खूप आहेत, पण मनापासून ऐकणारे फार थोडे. माझा स्वभाव तसाच आहे  मी लोकांचं ऐकून घेतो… न्याय करायला नाही, उपदेश द्यायला नाही, फक्त माणूस म्हणून माणसाला समजून घ्यायला. कारण मला माहीत आहे, समोरचा माणूस जेव्हा आपली व्यथा सांगतो, तेव्हा तो फक्त शब्द मांडत नसतो तो आपल्या मनात साठवलेलं ओझं थोडंसं हलकं करण्याचा प्रयत्न करत असतो. आपल्यासाठी ते पाच-दहा मिनिटांचं संभाषण असतं, पण त्याच्यासाठी ती दिवसरात्र जळणारी वेदना असते…जी तो एकटाच सहन करत असतो. आजच्या धावपळीच्या जगात कोणाकडे कोणासाठी वेळ नाही. “माझं काय?”, “मला काय?” या प्रश्नांनी माणूस इतका व्यापलेला आहे की समोरचा माणूस तुटत चाललाय हेही त्याला जाणवत नाही. अशा वेळी कोणी तरी शांतपणे ऐकून घेणारा भेटणं ही त्या व्यक्तीसाठी औषधासारखी गोष्ट ठरते. खरं सांगायचं तर, प्रत्येक समस्येला उत्तर असतंच असं नाही. प्रत्येक जखमेवर मलम लावता येतंच असं नाही. पण समजून घेणारं एक कान आणि आधार देणारी दोन शब्दं माणसाला पुन्हा उभं करू शकतात. म्हणूनच मी ठरवलं कोणी आपली व्यथा सांगायला आला, तर त्या...

आपण ज्याच्यावर प्रेम करतो त्यापेक्षा आपल्यावर जो प्रेम करतो तोच पर्याय निवडवा....सुनिल पुणेTM 9359850065. असं म्हणतात की आपण ज्याच्यावर प्रेम करतो त्याच्यामागे धावण्यात एक वेगळीच नशा असते… पण खरं सुख मात्र बहुतेक वेळा आपल्यावर मनापासून प्रेम करणाऱ्या माणसाजवळ शांतपणे थांबलेलं असतं. आपण ज्याच्यावर प्रेम करतो, त्याच्याकडून अपेक्षा ठेवतो. त्याच्या एका शब्दासाठी, एका मेसेजसाठी, एका नजरेसाठी आपण स्वतःला झिजवत जातो. त्याचं प्रेम मिळेल की नाही, याची अनिश्चितता आपल्याला रोज अस्वस्थ करत राहते. अशा नात्यात प्रेमापेक्षा अधिक संघर्ष, भीती आणि स्वतःची उपेक्षा असते. पण जो आपल्यावर प्रेम करतो, तो आपल्याला बदलायला सांगत नाही. तो आपल्याला समजून घेतो, स्वीकारतो, आपल्या शांततेची काळजी घेतो. त्याच्या प्रेमात स्पर्धा नसते, अधिकार नसतो, फक्त आपुलकी असते. आपली किंमत सांगण्यासाठी त्याला शब्दांची गरज नसते, ती त्याच्या वागण्यातून सतत दिसत राहते. खरं तर प्रेम म्हणजे जिंकणं नव्हे, तर निवांतपणे हरवून जाणं. जिथे स्वतःला सिद्ध करावं लागत नाही, जिथे आपली उपस्थितीच पुरेशी असते, तेच नातं दीर्घकाळ टिकतं. प्रेमात मोठं अस...

शीर्षक : विजेते वेगळं करत नाहीत… ते तेच वेगळ्या पद्धतीने करतात....सुनिल पुणैTM “Winners don’t do different things, they do things differently” हे वाक्य फक्त मोटिवेशनल कोट नाही, तर जगण्याची एक शिस्त आहे. मी स्वतः या वाक्यानुसार वागण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न करतो. कारण आयुष्यात मला एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवली यशस्वी माणूस वेगळ्या जगात राहत नाही, तो त्याच जगाकडे वेगळ्या नजरेने पाहतो. बहुतेक लोक सकाळी उठतात, काम करतात, संध्याकाळी थकून घरी येतात आणि दिवस संपतो. विजेताही तेच करतो. फरक इतकाच असतो की तो “का करतो?” आणि “कसं करतो?” याचा विचार करतो. तो कामाला ओझं मानत नाही, तर तेच काम संधी मानतो. जिथे सामान्य माणूस वेळ काढतो, तिथे विजेता वेळ निर्माण करतो. जिथे लोक कारणं देतात, तिथे तो मार्ग शोधतो. मी पाहिलं आहे अपयश सगळ्यांच्या आयुष्यात येतं. पण विजेता अपयशाला थांबण्याचं कारण बनवत नाही, तो त्याला शिकण्याचं साधन बनवतो. चूक झाली तर स्वतःला दोष देऊन खचून जाण्याऐवजी, तो विचार करतो, “यातून पुढच्या वेळी मी काय वेगळं करणार?” हाच विचार त्याला इतरांपेक्षा पुढे नेतो. विजेता मोठ्या गोष्टींची वाट पाहत बसत नाही....

"काळ" सर्वात मोठा शिल्पकार.....सुनिल पुणेTM  कोणत्याही व्यक्तीची वर्तमान स्थिती पाहून त्याच्या भविष्याची किंमत करू नका… कारण काळ हा इतका बलशाली आहे की तो एखाद्या कोळशालाही हळूहळू हिऱ्यामध्ये रूपांतरीत करू शकतो. माणसाच्या आयुष्याचंही असंच असतं. आज जो व्यक्ती अपयशाच्या धुळीत लोळतोय, हालअपेष्टांनी भरलेल्या अवस्थेत जगतोय, ज्याच्याकडे ना पैसा आहे ना ओळख… तोच उद्या यशाच्या शिखरावर झळकू शकतो  फक्त काळ त्याच्यावर काम करत असतो, हे आपण विसरतो. आज आपण अनेकदा लोकांना त्यांच्या वर्तमानावरून मोजतो. कपड्यांवरून, बोलण्यावरून, पदावरून, पैशावरून माणसाची किंमत ठरवतो. पण खरं सांगायचं तर, आजचा कोळसा उद्याचा हिरा असू शकतो. हिरा एका दिवसात बनत नाही… त्यासाठी काळ, दाब, जळजळ आणि सहनशीलतेची आग लागते. माणसाच्याही आयुष्यात संकटं, अपमान, अपयश, वेदना या सगळ्या गोष्टी त्याला घडवत असतात. त्या त्याला फोडत नाहीत, तर घडवत असतात. आज ज्याच्याकडे कोणी पाहत नाही, जो दुर्लक्षित आहे, जो थकलेला आहे, तो आतून कोणत्या संघर्षातून जातोय, हे आपल्याला कधीच कळत नाही. कधी कधी माणूस बाहेरून साधा दिसतो, पण आतमध्ये त्याच्यात भवि...

खरं प्रेम…! सुनिलTM पुणे “माझ्यानंतर तुला माझ्यासारखा कोणी या जगात सापडणार नाही. तुझं संपूर्ण आयुष्य संपून जाईल माझ्या प्रेमाला विसरण्यासाठी…” हे शब्द तो म्हणाला तेव्हा ती हसली होती… हलक्याच हास्यात. पण त्या हास्यामागे डोळ्यांत पाणी होतं, आणि मनात भविष्याचं अपार अंधार. ते दोघं एकाच गावातले. साधीशी ओळख, हळूहळू मैत्रीत बदललेली… आणि नकळत त्या मैत्रीचं रूपांतर प्रेमात झालेलं. तो खूप स्पष्ट, थोडासा हट्टी, मनापासून प्रेम करणारा. ती शांत, समजूतदार, पण परिस्थितीला बांधलेली. त्यांच्या भेटी लपूनछपून व्हायच्या. गावाच्या बाहेर असलेल्या त्या जुन्या मंदिराजवळ, संध्याकाळच्या मऊ प्रकाशात, त्यांच्या नजरा बोलायच्या… ओठांपेक्षा जास्त. तो म्हणायचा, “तू माझ्या आयुष्याचं केंद्र आहेस.” ती उत्तर देायची, “आणि तू माझं संपूर्ण आकाश आहेस.” पण प्रत्येक प्रेमकथेप्रमाणे त्यांच्या कथेलाही दोन शत्रू होते समाज आणि परिस्थिती. तिचं लग्न ठरवलं गेलं. घरची परिस्थिती, वडिलांची आजारपणं, सामाजिक दबाव… सगळं तिच्यावर कोसळलं. तिने एकदाही त्याला हे आधी सांगण्याचं धैर्य केलं नाही. शेवटच्या भेटीत, डोळ्यात अश्रू लपवत, तिने फक्त एवढंच...

“भरपुर शिका !… पण व्यासंगाशिवाय शिक्षण अपूर्ण आहे”....सुनिलTM पुणे आजच्या स्पर्धात्मक युगात “शिकलो म्हणजे सगळं आलं” अशी समजूत अनेकांच्या मनात घर करून बसली आहे. डिग्री, सर्टिफिकेट्स, कोर्सेस, प्रशिक्षणं यामागे आपण धावत आहोत, हे योग्यही आहे. कारण शिक्षणाशिवाय प्रगती शक्य नाही. पण एक गोष्ट लक्षात घ्यायला हवी फक्त शिकणं पुरेसं नाही, त्या शिक्षणाला व्यासंगाची जोड नसेल, तर ते अपूर्णच राहते. शिकणं म्हणजे केवळ परीक्षेत पास होणं नव्हे. शिकणं म्हणजे विचारांची कक्षा रुंदावणं, दृष्टिकोन समृद्ध करणं, आणि व्यक्तिमत्त्व घडवणं. पण व्यासंग हा त्याहूनही खोल प्रवास आहे. व्यासंग म्हणजे सतत वाचन, चिंतन, अनुभवांतून शिकणं, चुका सुधारत पुढे जात राहणं. शिकणं तुम्हाला नोकरी देऊ शकतं, पण व्यासंग तुम्हाला माणूस घडवतो. आज आपण अशा पिढीत जगतोय जिथे माहिती एका क्लिकवर मिळते, पण शहाणपणासाठी लागणारा संयम, सातत्य आणि सखोल अभ्यास कमी होत चालला आहे. मोबाईलवर दोन व्हिडिओ पाहिले की आपण ‘तज्ज्ञ’ झाल्यासारखं वाटतं. पण खरा व्यासंग हा वेळ घेणारा, कष्टाचा आणि चिकाटीचा मार्ग असतो. तो आपल्याला नम्र बनवतो, अहंकार तोडतो, आणि विचारां...

*लग्न करताय? मग थांबा… विचार करा… आणि मगच निर्णय घ्या....सुनिल पुणेTM* पूर्वी लग्न म्हणजे दोन कुटुंबांचं जुळणं मानलं जायचं. आई-वडील, नातलग, शेजारी सगळे मिळून नातं जुळवायचे आणि नंतर “जुळवून घेणं” हाच पर्याय असायचा. पण 2025 मध्ये परिस्थिती पूर्ण बदलली आहे. आज लग्न टिकवण्यासाठी केवळ परंपरा, समाज किंवा दबाव पुरेसा नाही; जाणीव, संवाद आणि समजूत या तीन गोष्टी सगळ्यात महत्त्वाच्या ठरतात. आजची पिढी शिक्षित आहे, स्वावलंबी आहे, पण त्याच वेळी संवेदनशीलही आहे. त्यामुळे लग्न जुळवताना फक्त पगार, जात, कुंडली किंवा बाह्य आकर्षण न पाहता आतला माणूस समजून घेणं जास्त गरजेचं झालं आहे. कारण आज अनेक लग्नांचा अंत प्रेमअभावी नाही, तर संवादाच्या अभावामुळे होतो. लग्नाआधी दोघांमध्ये मोकळा संवाद होतो का, हे बघणं अत्यावश्यक आहे. मतभेद आले की चर्चा होते की लगेच अबोला, ब्लॉक किंवा दुर्लक्ष? संकटात एकमेकांची बाजू घेण्याची तयारी आहे का? कारण आयुष्य हे कायम उत्सवाचं नसतं; तिथे जबाबदाऱ्या, ताण-तणाव आणि अपयशही असतात. तेव्हा जोडीदार मानसिक आधार ठरतो की ओझं, हे स्पष्ट असायला हवं. आर्थिक बाबी आज फार महत्त्वाच्या झाल्या आहेत. ...

ती… जी देवळातही देवाच्या रांगेत उभी राहात नाही ती सकाळी देवळात जाते… पण आधी घरातल्या सगळ्यांची पूजा करते. नवऱ्याचा चहा, मुलांचा डबा, सासूची औषधं, आणि स्वतःच्या स्वप्नांचं विस्मरण हेच तिचं रोजचं अर्घ्य. ती कधी देवाकडे काही मागत नाही, कारण तिच्या आयुष्याने तिला “देणं” शिकवलं आहे… म्हणजेच स्वतःला विसरून दुसऱ्यांना जगवणं. प्रत्येक स्त्री म्हणजे फक्त पिंडरीवरचं कुंकू नाही, ती शेतातली माती आहे, ती अंगणातली तुळस आहे, ती स्वयंपाकघरातली उष्णता आहे आणि बाहेरच्या जगातली धगही आहे. ती शांत असते म्हणून कमकुवत नसते, ती सहन करते म्हणून तिला वेदना नसतात असं नाही, ती हसते म्हणून तिचं आयुष्य सुखाचंच असतं असंही नाही. ती रडते तेव्हा बाथरूममध्ये, थकते तेव्हा सर्वांच्या झोपेनंतर, आणि तुटते तेव्हा कोणीच पाहू नये म्हणून. कधी लक्ष्मी म्हणून पूजा होते तिची, कधी दुर्गा म्हणून मिरवणूक निघते, पण रोजच्या आयुष्यात मात्र तिला “समजून घेणं” हे अजूनही दुर्मिळच आहे. ती शिकली असो वा नसो, मोबाईल चालवत असो वा बैलजोडी, तिची लढाई ही रोजची असते स्वतःसाठी नव्हे, तर इतर सगळ्यांसाठी. कुणी तिला विचारलं आहे का कधी “तू थकली आहेस का?”...

कसं विसरून जाऊ तिला मी… मृत्यू तर फक्त माणसांनाच येतो, आठवणींना थोडी… कसं विसरून जाऊ तिला मी? मृत्यू तर फक्त माणसांनाच येतो… आठवणींना थोडी. ती गेली, हे जग मान्य करतं… पण माझं मन अजूनही ते वास्तव स्वीकारायला तयार नाही. कारण माणूस गेला असं म्हणणं सोपं असतं, पण त्याच्यासोबत जोडलेल्या आठवणी कधी मरतात का? त्या तर प्रत्येक श्वासात मिसळून जिवंत असतात. डोळे मिटले की समोर येतात, एकटेपणाच्या क्षणी हळूच हात धरतात, आणि गर्दीत असूनही मला तिच्याच दिशेने ओढून नेतात. ती हसली की जग सुंदर वाटायचं. तिच्या एका नजरेत हजारो शब्द असायचे. काही न बोलता सुद्धा सगळं समजायचं. आज ती नाही, पण ती शांत नजर, ते हलकंसं हसू, त्या अपूर्ण वाक्यांचा अर्थ… हे सगळं अजूनही माझ्या आत जिवंत आहे. वेळ पुढे सरकतोय, दिवस बदलत आहेत, ऋतू बदलत आहेत… पण तिच्या आठवणी तशाच थांबून राहिल्या आहेत. जणू काळालाच तिने थांबवून ठेवलंय. लोक सांगतात, “वेळ सर्व जखमा भरून काढतो.” पण काही जखमा भरत नाहीत… त्या फक्त आपलं रूप बदलतात. सुरुवातीला त्या रडवतात, मग शांत करतात, आणि हळूहळू त्या वेदनेतच एक वेगळी ऊब शोधायला शिकवतात. तिची आठवण आता मला रडवतेच...

कसं विसरून जाऊ त्याला मी… मृत्यू तर फक्त माणसांनाच येतो, आठवणींना थोडी…सुनिल पुणेTM 9359850065 कसं विसरून जाऊ त्याला मी? मृत्यू तर फक्त माणसांनाच येतो… आठवणींना थोडी. तो गेला, असं सगळं जग म्हणतं. काळ पुढे चाललाय, लोक आपापल्या वाटेने निघून गेलेत. पण माझं मन आजही त्याच दिवसात अडकलं आहे. कारण माणूस जातो, पण त्याच्यासोबत जोडलेलं प्रेम, त्याच्या आठवणी, त्याचा स्पर्श, त्याचा आवाज… हे सगळं कुठे जात नाही. ते मनात खोल कुठेतरी जिवंतच राहतं. तो हसायचा तेव्हा जग अगदी हलकंसं वाटायचं. त्याचा साधा संवादही आश्वासक असायचा. काहीच न बोलता तो कितीतरी काही समजावून द्यायचा. आज तो नाही… पण ती शांत ऊब, तो आधार देणारा आवाज, ती विश्वासाने भरलेली नजर आजही माझ्या आत तशीच जिवंत आहे. दिवस बदलतात, ऋतू बदलतात, आयुष्य पुढे सरकतं… पण त्याच्या आठवणी मात्र तिथेच थांबल्या आहेत, जिथे तो होता. लोक म्हणतात, “वेळ सर्व काही विसरायला लावतो.” पण काही माणसं विसरण्यासाठी नसतातच. काही नाती काळाच्या पलिकडची असतात. सुरुवातीला त्याची आठवण मनाला छळते, डोळे ओले करते… पण हळूहळू तीच आठवण मनाला सावरण्याचं बळ देते. तो नसतानाही त्याचं अस्तित...

जिथे मान नाही, तिथे थांबणं आम्हाला मान्य नाही…लेखक सुनिल पुणेTM आम्ही सरळमार्गी आहोत. वाकड्या वाटांनी चालणं, खोट्या हसण्यामागे लपलेला स्वार्थ ओळखूनही गप्प बसणं, किंवा स्वतःच्या आत्मसन्मानाची किंमत मोजून कोणाच्या पायाशी झुकणं हे आम्हाला कधीच जमणार नाही. मान झुकवायचा असेल तर तो फक्त सत्यापुढे, मूल्यांपुढे आणि आपल्या अंतरात्म्यापुढेच. आधी लोक म्हणायचे, “सगळ्यांशी जुळवून घेायला हवं.” पण जुळवून घेण्याच्या नावाखाली स्वतःची किंमत गमवायची असते, हे अनुभवातून उमगतं. जिथे आदर नाही, तिथे प्रेमही खोटं असतं. जिथे सन्मान नाही, तिथे नातं फक्त नावापुरतं उरतं. आणि जिथे आपल्याला कमी लेखलं जातं, तिथे मैत्रीही हळूहळू विषारी बनते. म्हणूनच आम्ही ठरवलंय  प्रेम असो, नातेसंबंध असोत किंवा मैत्री… जिथे इज्जत मिळेल, तिथेच आम्ही थांबणार. जिथे अपमानाच्या छोट्या-छोट्या टोचण्या “विनोद” म्हणून दिल्या जातात, जिथे आपली उपस्थिती गृहीत धरली जाते, जिथे आपली भावना दुर्लक्षित केली जाते  अशा ठिकाणी आम्ही एक क्षणही राहणार नाही. आमचं झुकणं हे आमची कमजोरी नाही, तर आमची निवड असते. पण आम्ही कुणापुढे झुकतो, हे आम्हीच ठरवतो....

जिथे प्रेम मागावं लागत नाही…सुनिल पुणेTM "सगळ्यांचंच प्रेम सारखं नसतं" !…ही आयुष्याच्या कपाळावर कोरलेली कडवट, पण निर्विवाद ओळ आहे. काही नाती अशी असतात की तिथे शब्दांची गरज उरत नाही, हक्कांची मागणी करावी लागत नाही, अपेक्षांचं ओझं मनावर येत नाही. समोरची व्यक्ती आपल्या मनाच्या ओठांवर येणाऱ्या भावना उच्चारण्याआधीच ओळखून घेते. तिच्या नजरेत आपल्या अस्तित्वाची स्वीकारार्हता असते, तिच्या कृतीत आपल्या भावनांचं आदरयुक्त प्रतिबिंब दिसतं. अशा नात्यांत प्रेम मागावं लागत नाही, कारण तिथे प्रेम देण्याची तयारी मनापासून तयार असते निस्सीम, नि:स्वार्थ आणि शुद्ध. पण आयुष्य प्रत्येकाला अशी सोपी समीकरणं देत नाही. काहींच्या वाट्याला अशीही नाती येतात, जिथे माणूस स्वतःला तुटून देत राहतो. तो लहानसहान गोष्टींतून प्रेम व्यक्त करतो, मन जपतो, क्षणाक्षणाला समोरच्याच्या आनंदाचा विचार करतो… तरीही त्याच्या वाट्याला मिळतं ते केवळ उपेक्षेचं मौन. कधी कधी तर प्रेम मागूनही मिळत नाही. ज्या भावना जीवापाड जपल्या, त्यांना किंमतच उरत नाही. आणि अशा वेळी मनाच्या कोपऱ्यात एक प्रश्न टोचत राहतो “माझ्यात कमी काय होतं?” पण खरं...