संवाद हरवले, संवेदना संपल्या – वाद आणि वेदनांचे राज्य!
संवाद हरवले, संवेदना संपल्या – वाद आणि वेदनांचे राज्य!
( लेखक: सुनिल जाधव, पुणे TM 8007939422 )
भारताला स्वातंत्र्य मिळून ७५ वर्षे झाली, पण आजही लोकशाहीचा खरी अर्थ समाजाने समजून घेतलेला नाही. लोकशाही म्हणजे लोकांसाठी, लोकांद्वारे, लोकांची सत्ता असे शाळेत शिकवले जाते, पण प्रत्यक्षात काय घडते? सत्ता काही विशिष्ट लोकांच्या हातात केंद्रित झाली आहे, आणि ते सत्ता टिकवण्यासाठी संवाद बंद करून केवळ वाद निर्माण करत आहेत.
एखाद्या आरशावर जसा धूळ साचला की त्यात आपला चेहरा नीट दिसत नाही, तसंच आपल्या समाजाच्या आरशावर जातीयवाद, भ्रष्टाचार, असहिष्णुता आणि असंवेदनशीलता यांची धूळ साचत गेली आहे. परिणामी, संवाद हरवत चालला आहे आणि संवेदना संपत चालल्या आहेत. राजकीय मत्सर आणि सामाजिक दंगली यांमुळे सामान्य माणूस केवळ वेदनांचा अनुभव घेत आहे.
स्वातंत्र्य मिळालं, पण माणुसकी हरवली
भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर अनेक गोष्टी बदलल्या. नवीन तंत्रज्ञान, प्रगती, मोठे प्रकल्प, जागतिक दर्जाचे शिक्षण, यामुळे देशाने आर्थिक आणि औद्योगिक प्रगती केली. पण दुसरीकडे सामाजिक आणि नैतिक मूल्यांची मोठी घसरण झाली.
- शिक्षण वाढले, पण सुशिक्षितपणा नाहीसा झाला.
- सुविधा वाढल्या, पण माणसांची सहनशीलता संपली.
- राजकारण मजबूत झाले, पण लोकशाही दुबळी झाली.
गेल्या काही वर्षांत आपण पाहिले आहे की समाजात तणाव वाढले आहेत. राजकीय पक्ष आपल्या फायद्यासाठी जाती-धर्माच्या नावावर लोकांना वेगळे करत आहेत. मग अशा परिस्थितीत संवाद होणार कसा? एखादा विषय चर्चेत आणायचा असेल, तर तो सत्यावर आधारित हवा. पण आजच्या राजकारणात सत्यापेक्षा भावना भडकवण्याला जास्त महत्त्व दिले जाते. त्यामुळे संवाद संपतो आणि केवळ संघर्ष उरतो.
'सं' पुसून फक्त 'वाद' आणि 'वेदना' शिल्लक
"संवाद" आणि "संवेदना" हे दोन शब्द समाजाच्या उन्नतीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. पण स्वातंत्र्यानंतर नेत्यांनी हळूहळू "सं" पुसून टाकला आणि आज केवळ "वाद" आणि "वेदना" शिल्लक राहिल्या आहेत.
- संवाद नाही, फक्त आरोप-प्रत्यारोप आहेत.
- संवेदना नाही, फक्त राजकीय स्टंट आहेत.
- जनतेच्या प्रश्नांची उत्तरे नाहीत, फक्त आश्वासने आहेत.
नेते वाढले, पण नेतृत्व संपले
कधीकाळी भारतात सच्चे नेतृत्व होते. महात्मा गांधी, लोकमान्य टिळक, सरदार पटेल यांसारख्या नेत्यांनी समाजासाठी काम केले. पण आज?
- अनेक मंत्री, आमदार, खासदार, महापौर, नगरसेवक आणि ग्रामपंचायत सदस्य अशिक्षित आहेत.
- अनेक नेत्यांना नीतीमत्ता आणि समाजाची जाण नाही.
- भ्रष्टाचार हा नेहमीच्या कारभाराचा एक भाग बनला आहे.
- गुंड प्रवृत्तीचे लोक राजकारणात प्रवेश करून सत्तेचा गैरवापर करत आहेत.
याचा परिणाम असा होतो की समाजामध्ये एक प्रकारची असहाय्यता निर्माण होते. सामान्य माणूस रोजच्या संघर्षात अडकलेला असतो आणि त्याला आपले हक्क मागण्याचीही हिंमत होत नाही.
जनता गप्प का?
सध्या जनता दोन प्रकारांत विभागली आहे –
- अति भोळी जनता – जी अजूनही राजकीय नेत्यांच्या आश्वासनांवर विश्वास ठेवते.
- निपुट जनता – जी सत्य जाणूनही गप्प बसते, कारण तिला वाटते की आपल्याने काही फरक पडणार नाही.
जर जनता सतत गप्प राहिली, तर ही परिस्थिती अजूनच बिघडत जाईल.
बदल कसा घडवायचा?
या सगळ्यातून मार्ग काढण्यासाठी आपल्याला खालील गोष्टी कराव्या लागतील –
-
चुकीला विरोध करा – आपल्या आजूबाजूला अन्याय, भ्रष्टाचार, अज्ञान पसरवले जात असेल तर त्याला विरोध करा. सोशल मीडियावर केवळ चर्चाच करू नका, तर कृतीही करा.
-
शिक्षण आणि जागरूकता वाढवा – आपले अधिकार काय आहेत, सरकारला कोणत्या गोष्टींसाठी जबाबदार धरता येऊ शकते, हे जाणून घ्या आणि इतरांनाही शिकवा.
-
नवीन नेतृत्व उभारा – जुन्या, सडलेल्या व्यवस्थेवर विसंबून राहू नका. समाजासाठी खऱ्या अर्थाने काम करणाऱ्या नवीन नेतृत्वाला पाठिंबा द्या.
-
संवाद पुन्हा जिवंत करा – सोशल मीडियावर तात्पुरत्या भावनांच्या आहारी जाऊ नका. सत्य जाणून घ्या, योग्य मुद्द्यांवर चर्चा करा आणि समाजाला पुढे नेण्यासाठी संवाद साधा.
-
वैयक्तिक जबाबदारी घ्या – फक्त सरकारवर टीका करून काही होणार नाही. आपल्या गावात, शहरात आपण काय योगदान देऊ शकतो, याचा विचार करा.
शेवटी…
देशाने प्रगती केली आहे, पण माणुसकी हरवत चालली आहे. लोकशाही आहे, पण लोकांचा आवाज बंद केला जात आहे. संवाद बंद पडला की समाज संपतो. जर आपण आता गप्प बसलो, तर भविष्यात फक्त वाद आणि वेदनांचे राज्य शिल्लक राहील.
म्हणून, संवाद साधा, संवेदना जपा, अन्यायाविरोधात उभे रहा आणि एक जबाबदार नागरिक बना.
Comments
Post a Comment